पहिले पान

ताज्या अंकात

मराठी च, ज, झ ह्यांचे उच्चारण भेद प्रा. अरविंद भांडारी - मराठी भाषेत ‘च, ज, झ’ व्यंजनांचे तालव्य आणि दन्तमूलीय असे दोन वेगळे उच्चार आहेत, परंतु लिपीत त्यांतील भेद दाखवला जात नाही. हे उच्चार स्वतंत्र स्वनिम (Phonemes) नसून एकाच स्वनिमाचे ॲलोफोन्स असल्याचे दिसते, कारण अगदी मोजके अपवाद वगळता त्यांच्यामुळे अर्थ बदलत नाही. त्यांचा उच्चार वेगवेगळ्या स्वरांच्या सान्निध्यानुसार बदलतो, असे निरीक्षण आहे. या निरीक्षणांवरून काही सामान्य नियम दाखवता येतात. उदा. १.तालव्य स्वरांसह तालव्य उच्चार आणि इतर स्वरांसह दन्तमूलीय उच्चार होतात, परंतु ए… पुढे वाचा
हिंदी राष्ट्रवाद डॉ. चिन्मय धारूरकर - आलोक राय यांनी स्वतःच पूर्वी इंग्रजीत लिहिलेल्या पुस्तकाचे 'हिंदी राष्ट्रवाद' हे हिंदीतील पुनर्लेखन. हे पुस्तक संस्कृतनिष्ठ भाषेच्या वापरावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करते आणि हा प्रश्न फक्त हिन्दीचाच नाही, तर अनेक भारतीय भाषांचा आहे हे मांडते. शब्दांचं आपल्या भाषांमधील साहचर्य आणि वापराची परंपरा यावरून ते सहजसोपे की बोजड वाटतात हे ठरतं. मराठीतही प्राकृत आणि फार्शी-अरबी शब्द सहजतेने रुळले असले, तरी संस्कृत शब्दांना प्रोत्साहन देण्यात आलं आहे. आलोक राय यांनी हिन्दीच्या इतिहासात संस्कृतीकरणापासून… पुढे वाचा