पहिले पान

ताज्या अंकात

मराठी च, ज, झ ह्यांचे उच्चारण भेद प्रा. अरविंद भांडारी - मराठी भाषेत ‘च, ज, झ’ व्यंजनांचे तालव्य आणि दन्तमूलीय असे दोन वेगळे उच्चार आहेत, परंतु लिपीत त्यांतील भेद दाखवला जात नाही. हे उच्चार स्वतंत्र स्वनिम (Phonemes) नसून एकाच स्वनिमाचे ॲलोफोन्स असल्याचे दिसते, कारण अगदी मोजके अपवाद वगळता त्यांच्यामुळे अर्थ बदलत नाही. त्यांचा उच्चार वेगवेगळ्या स्वरांच्या सान्निध्यानुसार बदलतो, असे निरीक्षण आहे. या निरीक्षणांवरून काही सामान्य नियम दाखवता येतात. उदा. १.तालव्य स्वरांसह तालव्य उच्चार आणि इतर स्वरांसह दन्तमूलीय उच्चार होतात, परंतु ए… पुढे वाचा
दोन टिपणे प्रा. विजया देव - 'पुणे, पेठ सदाशिव, घर क्रमांक अमुक अमुक' अशा पद्धतीने पूर्वीच्या काळी पत्ता लिहिला जाई, असे सांगितल्यास आजच्या पिढीला आश्चर्य वाटल्याशिवाय राहणार नाही. या पद्धतीमागचा तर्क काय असावा?…भावजयीकडून नणंदेला हाक मारण्यासाठी वापरले जाणारे 'वन्सं' हे संबोधन आजकाल ऐकू येईनासे झाले आहे. पिढीपरत्वे नामशेष होत चाललेल्या या आपुलकीच्या संबोधनाची वैशिष्ट्ये काय आहेत?…या दोन मुद्द्यांचा परामर्श प्रा. विजया देव यांनी 'दोन टिपणे' या छोटेखानी लेखातून घेतला आहे. तळटीप खंड १ - ऑगस्ट २०२५… पुढे वाचा